Kierunki studiów - opisy, standardy, kwalifikacje, program, praktyki

kierunek studiów
poziom kształcenia

Reżyseria dźwięku - studia I stopnia

kierunek studiów: Reżyseria dźwięku
poziom kształcenia: Studia I stopnia

I. WYMAGANIA OGÓLNE
Studia pierwszego stopnia trwają nie krócej niż 6 semestrów. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 1800. Liczba punktów ECTS (European Credit Transfer System) nie powinna być mniejsza niż 180.

II. KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent powinien być przygotowany do pracy z dźwiękiem w formach audytywnych i audiowizualnych – artystycznych, fizyczno-matematycznych oraz technicznych. Absolwent powinien posiadać ogólną wiedzę humanistyczną oraz znać zagadnienia psychofizjologii słyszenia, akustyki, akustyki muzycznej, elektroakustyki, kształtowania przestrzeni akustycznej, informatyki, analizy sygnałów fonicznych oraz zasad przetwarzania dźwięku analogowego i cyfrowego. Absolwent powinien posiadać wiedzę z zakresu historii form i stylów muzycznych oraz umiejętności warsztatowe umożliwiające realizowanie nagrań dźwiękowych – fonograficznych, radiowych, telewizyjnych i filmowych. Absolwent powinien być przygotowany do realizacji opracowania dźwiękowego i muzycznego krótkich form filmowych, telewizyjnych i teatralnych oraz nagrań muzyki rozrywkowej. Powinien być przygotowany do pracy w charakterze realizatora dźwięku, asystenta reżysera dźwięku, montażysty dźwięku i ilustratora dźwięku.

Absolwent powinien być przygotowany do pracy: w studiach fonograficznych, radiowych, telewizyjnych i teatralnych; w filmowych grupach produkcyjnych; przy nagłośnieniu koncertów i imprez plenerowych oraz w szkolnictwie – po ukończeniu specjalności nauczycielskiej (zgodnie ze standardami kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela). Absolwent powinien znać język obcy na poziomie biegłości B2 Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego Rady Europy oraz umieć posługiwać się językiem specjalistycznym z obszaru akustycznej realizacji nagrań dźwiękowych. Absolwent powinien być przygotowany do podjęcia studiów drugiego stopnia.

III. RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

III.1 GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

godziny

ECTS

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

390

53

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

210

28

Razem

600

81

III.2 SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

godziny

ECTS

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

390

53

1. Matematyki

60

 

2. Akustyki

60

 

3. Elektroakustyki

60

 

4. Podstaw historii filmu

60

 

5. Kształcenia słuchu

75

 

6. Czytania partytur

30

 

7. Propedeutyki muzyki elektroakustycznej

30

 

8. Montażu cyfrowego

15

 

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

210

28

1. Podstaw reżyserii muzycznej

 

2. Podstaw reżyserii dźwięku w filmie i telewizji

 

3. Fonograficznej analizy partytur

 

4. Montażu muzycznego

 

5. Nagrań dokumentalnych

 

6. Ilustracji dźwiękowej

 

7. Solfeżu barwy

 

8. Techniki studyjnej

 

III.3 WYSZCZEGÓLNIENIE TREŚCI I EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie matematyki

Treści kształcenia: Liczby zespolone. Wyznaczniki. Algebra macierzy. Ciągi liczbowe. Funkcje elementarne. Funkcje dwóch zmiennych. Ciągłość i granica funkcji. Elementy rachunku różniczkowego. Równania różniczkowe zwyczajne. Równania różniczkowe cząstkowe. Elementy rachunku całkowego. Szeregi liczbowe i funkcyjne. Szeregi potęgowe. Ciągi i szeregi ortogonalne. Szereg trygonometryczny Fouriera. Równanie struny. Równanie fali.

Efekty kształcenia – umiejętności i kompetencje: wykorzystywania matematyki w analizie zagadnień z zakresu reżyserii dźwięku; opisu matematycznego zagadnień z zakresu akustyki i elektroakustyki.

2. Kształcenie w zakresie akustyki

Treści kształcenia: Akustyka fizyczna. Elementy wiedzy o słyszeniu. Teoria sygnałów. Akustyka muzyczna. Akustyka pomieszczeń.

Efekty kształcenia – umiejętności i kompetencje: poruszania się w obszarze akustyki ogólnej i psychoakustyki; rozumienia zasad działania tradycyjnych instrumentów muzycznych; rozumienia funkcjonowania organu mowy; rozumienia zasad funkcjonowania elektronicznych instrumentów muzycznych; rozpoznawania systemów i skal muzycznych; rozumienia zjawisk i prawidłowości występujących w polu akustycznym we wnętrzach.

3. Kształcenie w zakresie elektroakustyki

Treści kształcenia: Elementy toru fonicznego. Metody zapisu i transmisji analogowej i cyfrowej sygnałów fonicznych. Charakterystyka urządzeń elektroakustycznych. Systemy dźwiękowe. Monofonia. Stereofonia. Kwadrofonia. Systemy wielokanałowe. Dźwięk filmowy. Kino domowe. Ambiofonia. Układy i systemy głośnikowe. Układy funkcjonalno-przestrzenne systemów nagłośnienia.

Efekty kształcenia – umiejętności i kompetencje: rozumienia pojęć z zakresu elektroakustyki; analizy zjawisk elektroakustycznych; pomiaru i przetwarzania sygnałów audio w technice analogowej i cyfrowej; stosowania przetworników elektroakustycznych; stosowania analogowych i cyfrowych urządzeń elektroakustycznych.

4. Kształcenie w zakresie podstaw historii filmu

Treści kształcenia: Początki kinematografii – film niemy. Film popularny. Film jako sztuka. Film dźwiękowy – charakterystyczne nurty, szkoły narodowe, indywidualności twórcze. Film a telewizja. Film szerokoekranowy. Film stereofoniczny. Film jako zjawisko socjologiczne – w skali lokalnej i światowej.

Efekty kształcenia – umiejętności i kompetencje: orientowania się w zagadnieniach związanych z rozwojem sztuki filmowej; postrzegania filmu jako zjawiska społecznego; rozpoznawania charakterystycznych cech filmów pochodzących z różnych okresów i z różnych szkół; identyfikowania najważniejszych dzieł sztuki filmowej.

5. Kształcenie w zakresie kształcenia słuchu

Treści kształcenia: Wzrokowe czytanie tekstów muzycznych. Metody korekty błędów popełnianych przez wykonawców. Kształtowanie reakcji na zjawiska dźwiękowe. Doskonalenie słyszenia harmonicznego. Rozpoznawanie brzmienia instrumentów w pełnej ich skali – w utworach solowych, kameralnych i orkiestrowych.

Efekty kształcenia – umiejętności i kompetencje: rozpoznawania i zapisu interwałów, akordów i struktur akordowych; rozpoznawania liczby dźwięków, ambitusu i rejestru wielodźwięków o budowie nietercjowej; określania zmian w akordzie; określania podobieństw i różnic między dwoma akordami; pisania dyktand muzycznych; korekty błędów; grania progresji i ćwiczeń w transpozycji; czytania nut głosem.

6. Kształcenie w zakresie czytania partytur

Treści kształcenia: Zapis tekstu muzycznego w nietypowych kluczach. Zasady analizy partytur. Zasady transkrypcji partytur. Zasady opracowania partytur.

Efekty kształcenia – umiejętności i kompetencje: czytania partytur przygotowanych do gry na fortepianie; analizy nagrywanego dzieła muzycznego pod kątem charakterystycznych cech instrumentów, ich roli i właściwości akustycznych.

7. Kształcenie w zakresie propedeutyki muzyki elektroakustycznej

Treści kształcenia: Geneza muzyki elektroakustycznej. Muzyka konkretna, muzyka elektroniczna, music for tape. Taśma plus żywy wykonawca. Głos ludzki w muzyce elektroakustycznej. Rola partytury. Typy kompozytorów. Rola realizatora dźwięku. Muzyka elektroakustyczna w radiu, filmie, teatrze, telewizji, wystawiennictwie. Muzyka komputerowa. Współczesny warsztat muzyki elektroakustycznej.

Efekty kształcenia – umiejętności i kompetencje: rozumienia zagadnień estetycznych i warsztatowych związanych z historią, twórczością i realizacją muzyki elektroakustycznej.

8. Kształcenie w zakresie montażu cyfrowego

Treści kształcenia: Przetworniki A/D i D/A. Nadpróbkowanie, dithering, jitter. Platformy komputerowe. Systemy operacyjne – klasyfikacja, konfiguracje sprzętowe, wersje programowe. Dyski, interfejsy, SCSI (Small Computer Systems Interface). Synchronizacja sygnałów cyfrowych. Podstawowe operacje, skróty klawiaturowe. Konfiguracja miksera sytemu montażowego. Wtyczki (plugin). Menu listy regionów audio. MIDI (Musical Instrument Digital Interface). Listy śladów i grup. Operacje destrukcyjne. Automatyka systemu montażowego. Synchronizacja z zewnętrznym źródłem kodu czasowego.

Efekty kształcenia – umiejętności i kompetencje: posługiwania się cyfrowym systemem montażu nieliniowego; posługiwania się cyfrową technologią audio; dokonywania synchronizacji – cyfrowej oraz obrazu z dźwiękiem; analizowania i rozumienia zagadnień montażu.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie podstaw reżyserii muzycznej

Treści kształcenia: Nagrywanie: głosu ludzkiego, instrumentu solowego, zespołu kameralnego, chóru, zespołu orkiestrowego oraz zespołu muzyki rozrywkowej. Operowanie przestrzenią akustyczną sali koncertowej lub studia nagraniowego. Kształtowanie kryteriów fonograficznych. Hierarchia kryteriów w pracy studyjnej. Problemy technologiczne nagrań muzycznych – nagrania stereofoniczne dwukanałowe, nagrania stereofoniczne wielokanałowe (surround).

Efekty kształcenia – umiejętności i kompetencje: stosowania różnych technik mikrofonowych; dokonywania rejestracji muzyki poważnej i rozrywkowej w systemach wielokanałowych.

2. Kształcenie w zakresie podstaw reżyserii dźwięku w filmie i telewizji

Treści kształcenia: Właściwości sprzętu operatorskiego i aparatury dźwiękowej używanej w filmie. Synchronizacja obrazu i dźwięku. Organizacja produkcji filmowej. Technologia udźwiękowienia filmu dokumentalnego i fabularnego.

Efekty kształcenia – umiejętności i kompetencje: posługiwania się warsztatem operatora dźwięku i montażysty dźwięku w filmie.

3. Kształcenie w zakresie fonograficznej analizy partytur

Treści kształcenia: Fonograficzne kryteria oceny nagrań muzycznych. Analiza porównawcza nagrań. Organizacja pracy podczas sesji nagraniowej muzyki klasycznej. Praca z partyturą podczas nagrania. Kwalifikacja wartości materiału. Znaki stenograficzne w pracy z partyturą. Przygotowanie partytury i materiału do montażu muzycznego. Kryteria oceny interpretacji wykonawczej.

Efekty kształcenia – umiejętności i kompetencje: oceny jakości fonograficznej nagrania muzyki klasycznej; hierarchizacji kryteriów oceny jakości fonograficznej nagrań; oceny jakości sztuki wykonawczej (interpretacyjnej); pracy z partyturą podczas sesji nagraniowej; podejmowania szybkich i trafnych decyzji; orientowania się w stenograficznym opisie wydarzeń w trakcie rejestracji nagrania.

4. Kształcenie w zakresie montażu muzycznego

Treści kształcenia: Montaż analogowy i cyfrowy – problemy ergonomiczne. Ochrona oryginału. Wyszukiwanie punktów montażowych nagrania, korelacja z partyturą, nanoszenie znaków montażowych. Ocena i wybór wersji. Usuwanie zakłóceń. Różnice w montażu muzycznym i montażu tekstu słownego.

Efekty kształcenia – umiejętności i kompetencje: montażu nagrań muzycznych i słownych; rozumienia roli montażu w procesie tworzenia nagrań dźwiękowych.

5. Kształcenie w zakresie nagrań dokumentalnych

Treści kształcenia: Rodzaje i zasady montażu. Czyszczenie materiałów – 100%. Synchronizacja obrazu i dźwięku. Czytanie dokumentacji z planu i montażowni obrazu. Dokumentacja nagrań postsynchronów dialogów. Dubbing. Źródła pozyskiwania efektów dźwiękowych i atmosfer. Zasady rozkładanie materiałów na ślady. Wybór muzyki do filmu. Montaż muzyki z obrazem. Nagrania muzyczne dla potrzeb obrazu. Ton międzynarodowy.

Efekty kształcenia – umiejętności i kompetencje: sporządzania i czytania dokumentacji na różnych etapach pracy nad obrazem i dźwiękiem; montażu dźwięku; orientowania się co do rynku nośników i sprzętu stosowanego w różnych działach montażu; samodzielnego montażu obrazu i dźwięku na nośnikach tradycyjnych.

6. Kształcenie w zakresie ilustracji dźwiękowej

Treści kształcenia: Ilustracja dźwiękowa – rola i oddziaływanie dramaturgiczne. Funkcja muzyki i efektów dźwiękowych w różnych formach przekazu. Rola elementów muzycznych. Formy muzyczne w ilustracji dźwiękowej. Korelacja ilustracji dźwiękowej z obrazem i tekstem. Opracowanie dźwiękopisu. Znakowanie materiału filmowego. Ilustracja dźwiękowa słowa. Ilustracja dźwiękowa – obrazu, krótkich form i tematów, felietonu filmowego, tematu okolicznościowego, większych form. Zgranie ilustracji dźwiękowej w sali synchronizacyjnej i w studio.

Efekty kształcenia – umiejętności i kompetencje: stosowania warsztatu właściwego dla ilustracji dźwiękowej; wykorzystywania estetycznych, technologicznych i organizacyjnych aspektów ilustracji dźwiękowej.

7. Kształcenie w zakresie solfeżu barwy

Treści kształcenia: Barwa dźwięku – widmo, modyfikacje barwy dźwięku, opis barwy dźwięku. Wrażliwość słuchu na zmiany cech fizycznych dźwięku. Słyszalność zakłóceń w torze elektroakustycznym. Barwy rejestrów instrumentów muzycznych. Cechy barwy związane ze zmiennością dźwięku w czasie. Zależności między barwą i głośnością muzyki oraz między barwą i wysokością dźwięku. Zjawisko maskowania dźwięku. Słyszenie przestrzenne. Słuchowa ocena jakości urządzeń elektroakustycznych.

Efekty kształcenia – umiejętności i kompetencje: rozpoznawania i opisu barwy dźwięku; wielowymiarowej, słuchowej oceny jakości dźwięku.

8. Kształcenie w zakresie techniki studyjnej

Treści kształcenia: Studio nagraniowe – pojęcia podstawowe. Sprzęt amatorski a sprzęt profesjonalny. Przesyłanie sygnałów fonicznych w studio. Stół mikserski. Analogowa technika studyjna. Zakłócenia. Współpraca urządzeń studyjnych. Podstawowe pomiary wykonywane w studio. Cyfrowa technika studyjna. Cyfrowa rekonstrukcja nagrań. Współpraca cyfrowych urządzeń studyjnych.

Efekty kształcenia – umiejętności i kompetencje: wykorzystywania sprzętu w studio nagraniowym; realizowania nagrań.

IV. PRAKTYKI

Praktyki powinny trwać nie krócej niż 4 tygodnie.

Zasady i formę odbywania praktyk ustala jednostka uczelni prowadząca kształcenie.

V. INNE WYMAGANIA

1.      Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu wychowania fizycznego – w wymiarze 60 godzin, którym można przypisać do 2 punktów ECTS; języków obcych – w wymiarze 120 godzin, którym należy przypisać 5 punktów ECTS; technologii informacyjnej – w wymiarze 30 godzin, którym należy przypisać 2 punkty ECTS. Treści kształcenia w zakresie technologii informacyjnej: podstawy technik informatycznych, przetwarzanie tekstów, arkusze kalkulacyjne, bazy danych, grafika menedżerska i/lub prezentacyjna, usługi w sieciach informatycznych, pozyskiwanie i przetwarzanie informacji – powinny stanowić co najmniej odpowiednio dobrany podzbiór informacji zawartych w modułach wymaganych do uzyskania Europejskiego Certyfikatu Umiejętności Komputerowych (ECDL – European Computer Driving Licence).

2.      Programy nauczania powinny obejmować treści poszerzające wiedzę ogólną w wymiarze nie mniejszym niż 60 godzin, którym należy przypisać nie mniej niż 3 punkty ECTS.

3.      Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu ochrony własności intelektualnej, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii.

4.      Programy nauczania powinny obejmować treści z obszaru montażu dźwięku w filmie, historii form i stylów, fortepianu oraz elektroniki.

5.      Za przygotowanie do egzaminu dyplomowego (w tym za przygotowanie pracy dyplomowej, jeśli przewiduje ją program nauczania) student otrzymuje 10 punktów ECTS.

ZALECENIA

1.      Zaleca się, by kandydaci na studia posiadali przygotowanie muzyczne, co najmniej na poziomie szkoły muzycznej pierwszego stopnia.


Coraz więcej Europejczyków powinno posiadać dyplom ukończenia studiów wyższych. Stąd też UE określiła wspólny dla wszystkich krajów cel, którym jest zwiększenie do co najmniej 40% odsetka osób w wieku 30−34 lat posiadających wyższe wykształcenie.
Na UJ - jak podaje przedstawiciel uczelni Maciej Rogala - na studiach stacjonarnych uczelnia przygotowała 9046 miejsc, a liczba kandydatów wyniosła ponad 27 tys. Kandydaci mogli aplikować na dowolną liczbę kierunków, jednak warunek wniesienia opłaty rekrutacyjnej 75 zł za każdą rejestrację powoduje, że większość osób dokonuje przemyślanych wyborów (większość ubiega się o przyjęcie na maksymalnie trzy kierunki, choć zdarzają się pojedyncze osoby, które dokonują rejestracji na 12 kierunków).
Na przyszłych studentów w Łodzi wciąż czekają miejsca w publicznych szkołach wyższych, m.in. Uniwersytecie Łódzkim, Uniwersytecie Medycznym, Politechnice Łódzkiej i Akademii Sztuk Pięknych.
Rzecznik prasowy Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu Jolanta Nowacka uważa, że o taką możliwość latami bezskutecznie zabiegali studenci legitymujący się doświadczeniem zawodowym. „Dla przykładu, dzięki takiemu rozwiązaniu osoba pracująca jako księgowy zaoszczędzi siły i czas niezbędne do studiowania podstaw rachunkowości, a posiadacz zagranicznej matury nie będzie musiał uczestniczyć w zajęciach z danego języka obcego. Program uwzględnia różne przedmioty i sposoby dojścia do odpowiadających im efektów kształcenia" - tłumaczy Nowacka.
Przewodniczący Parlamentu Studentów RP Piotr Mueller uważa, że w nowelizacji ustawy jest wiele zapisów, które są dobre dla studentów. Dodaje jednak, że od uczelni zależy, czy dobrze te zapisy wykorzystają.
Polscy absolwenci należą do najbardziej wykształconych na świecie, według najnowszych danych OECD szacuje się, że co najmniej 70% młodych Polaków rozpocznie naukę na uczelni wyższej w trakcie swojego życia. Pomimo tego, że stopa bezrobocia spada wraz z poziomem wykształcenia (według danych GUS w I kw. 2014 wynosiła 28.3% dla osób z wykształceniem zasadniczym zawodowym i gimnazjalnym, 11.6% dla osób z dyplomem uczelni wyższej), a absolwenci mają relatywnie dobrą sytuację na rynku, pierwszy krok ku karierze bywa najtrudniejszy. Z tego względu wyszukiwarka ofert pracy Adzuna postanowiła ogłosić konkurs „Absolwent Roku”. Mając na celu przedstawienie sylwetek oraz nagrodzenie najzdolniejszych Adzuna oferuje praktyki zawodowe w prestiżowych firmach, nagrodę pieniężną oraz więcej.
Rusza druga edycja konkursu im. Anny German, patronki zielonogórskiego amfiteatru. Poetki, poeci, wielbiciele Jej talentu, chwytajcie za długopisy i do dzieła! W roku 2014 konkurs przebiegać będzie pod hasłem zaczerpniętym ze śpiewanej przez Nią piosenki pt. „Jest taka droga”
Zmieniamy się – to naturalne. Z upływem lat zmienia się nasz wygląd, upodobania, przyzwyczajenia, a także – potrzeby i oczekiwania. Dlaczego tak łatwo o tym zapominamy?
2014-08-30 00:00
Kliszożercy
Trwają zgłoszenia do tegorocznej edycji "Kliszożerców" organizowanej przez Niezależne Zrzeszenie Studentów Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie.
Nową formę komunikacji odkryto podczas badań rzodkiewnika i pomidora oraz kanianki. Ta krewniaczka powoju jest pomarańczowym pnączem, dorastającym do metra wysokości. Nie ma typowych liści i nie prowadzi fotosyntezy, nie jest więc w stanie sama się odżywić. Radzi sobie jednak świetnie, wykorzystując sąsiadów. Kanianka owija się dookoła rosnących obok niej roślin, a do ich tkanki przewodzącej wprowadza specjalne ssawki, którymi pobiera substancje odżywcze. Pasożytnicza kanianka jest utrapieniem rolników - potrafi ona zagłuszyć całe pola upraw.
Zgodnie z dotychczasową wiedzą sądzono, że Egipcjanie mumifikowali zmarłych już pomiędzy ok. 6,5 tys. - a 5,1 tys. lat temu. Pierwsze mumie powstawały jednak w sposób naturalny: ciała suszono po prostu w gorącym, suchym piasku pustyni.
Pojawienie się w Polsce na wolności dużych, zielonych papug jest kwestią czasu - twierdzą naukowcy. W innych krajach ptak ten już dziś szkodzi w rolnictwie i ekosystemach. Papugi te, to aleksandretty obrożne, które pochodzą z Afryki i Indii. Te spore, barwne ptaki zaczęto sprowadzać do Europy ok. 40 lat temu. Zyskały popularność, gdyż są inteligentne, łatwo się oswajają i chętnie uczą naśladować brzmienie różnych dźwięków. Szacuje się, że w latach 1996-2002 do krajów UE sprowadzono ich 137 tys.

W CV liczy się nie tylko Twoje doświadczenie zawodowe, kwalifikacje czy przebyte kursy i szkolenia. Możesz przykuć uwagę pracodawcy prezentując się w nim nie tylko jako dobry pracownik, ale i interesująca osoba, mająca swoje pasje i zainteresowania. Jak to zrobić? Poznaj porady ekspertów monsterpolska.pl.
Środowisko fizjoterapeutów od wielu lat przekonuje, że zawód ten nie jest w Polsce zawodem regulowanym. Działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług fizjoterapeutycznych może założyć każdy. Dokumenty potwierdzające wykształcenie i kwalifikacje w zakresie fizjoterapii są wymagane jedynie przy podpisywaniu kontraktu z NFZ.
Kilka miesięcy temu Artur Florczak opublikował na swoim blogu natemat.pl wyniki ankiety, z której jasno wynika, że ludzie cenią bardziej dobrą atmosferę i sympatycznych przełożonych od wysokiej wypłaty. Jak się okazuje znalezienie pracy jest tylko pierwszym krokiem – odnalezienie się w niej wymaga nierzadko pogodzenia wielu czynników. Nie bez znaczenia pozostaje tu poziom satysfakcji zawodowej.